PISA 2025’te devlet okulları üç alanda özel okullardan daha yüksek puan aldı mı?

Türkiye’de PISA 2025 uygulaması 14 Nisan-16 Mayıs 2025 tarihleri arasında, 12 bölgeden 56 ilde bulunan 203 okuldan 7 bin 702 öğrencinin katılımıyla bilgisayar tabanlı olarak gerçekleştirildi. OECD’nin Türkiye ülke notunda da aynı örneklem büyüklüğü yer alıyor.

PISA sonuçları için OECD’nin uluslararası raporunun yanı sıra Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından Türkiye’ye özel bir ülke raporu da hazırlandı. MEB, iki raporun birbirinden ayrı olduğunu açıkça belirtiyor.

MEB’in Türkiye raporunda, Türkiye’deki resmî ve özel okulların PISA performansları ayrıca karşılaştırılıyor.

2025 sonuçlarına göre resmî okullarda öğrencilerin ortalama puanı üç temel alanda da özel okullardaki öğrencilerin ortalama puanından yüksek:

• Fen: OECD 494 → devlet 497, özel 475
• Okuma: OECD 472 → devlet 475, özel 449
• Matematik: OECD 462 → devlet 464, özel 444

Dolayısıyla PISA puanı bakımından 2025’te resmî okullardaki öğrenciler üç alanın tamamında özel okullardaki öğrencilerden daha yüksek ortalama puan aldı. Anadolu Ajansı da MEB raporundaki bu verileri aynı şekilde aktarıyor.

En büyük fark okuma becerilerinde ortaya çıkıyor. Resmî okulların ortalaması 475 iken özel okulların ortalaması 449. Aradaki fark 26 puan. 

Fen bilimlerinde fark 22, matematikte ise 20 puan.

MEB raporundaki verilere göre 2022 PISA uygulamasında da resmî okulların ortalama puanı üç temel alanda özel okulların üzerindeydi.

Peki Türkiye ortalaması ne durumda?

OECD’nin yayımladığı genel PISA sonuçlarında Türkiye’nin 2025 ortalamaları:

• Fen bilimleri: 494
• Okuma becerileri: 472
• Matematik: 462

OECD’nin verilerine göre Türkiye’nin fen ve okuma puanları OECD ortalamasının üzerinde, matematik puanı ise OECD ortalamasına oldukça yakın.

“Devlet okulları özel okullardan daha iyi” diyebilir miyiz?

Elimizdeki resmi verilere göre PISA 2025’te devlet okullarındaki öğrenciler özel okullardaki öğrencilerden daha yüksek ortalama puan aldı. Bu kısım doğru. Ancak devlet okulları özel okullardan daha iyi eğitim veriyor, ifadesi aynı anlama gelmeyebilir.

Çünkü ikinci cümle, aradaki puan farkının nedeninin okul türü olduğunu varsayıyor. PISA sonuçları tek başına böyle bir nedensellik kurmaya yeterli değil. Burada öğrencilerin ve okulların sosyoekonomik özellikleri, öğrenme ortamları ve çeşitli eğitim koşulları hakkında da veri topluyor. Yani okul türleri arasında gözlenen farkın arkasında öğrencilerin sosyoekonomik profili, okula ve programa erişim, öğrenci seçimi gibi başka faktörler de bulunabilir.

Bu nedenle PISA verisi “hangi okul türündeki öğrenciler daha yüksek puan aldı?” sorusuna cevap verirken, tek başına “hangi okul türü daha iyi eğitim veriyor?” sorusunun cevabını vermez.

Asıl iddiamıza dönecek olursak evet, PISA 2025’te Türkiye’deki devlet okulları, üç temel alanda da özel okullardan daha yüksek ortalama puan aldı.  İddia doğru.