İstanbul’daki rögar kapaklarında Arapça “Allah” yazdığı iddiası

Rögar kapaklarında Mert Döküm’ün logosu yer alıyor

İddiaya konu olan rögar kapağındaki sembol, Arapça “Allah” yazısı değil. Sembol, kapağın üreticisi Mert Döküm’ün “M” ve “D” harflerinden oluşturduğu eski logosu. Sembolün bazı açılardan Arapça “Allah” lafzına benzemesi mümkün olsa da bu benzerlik, sembolün “Allah” anlamına geldiğini göstermiyor.

2019 yılında aynı iddiayı inceleyen Teyit.org, kapakların üreticisi Mert Döküm ile görüşmüş. Firma yetkilileri, söz konusu kapakların üzerlerindeki sembolün firmanın baş harfleri olan M ve D’nin bir araya getirilmesiyle oluşturulduğunu belirtmiş.

Bu konu yeniden gündeme gelmiş olsa da anlaşılan o ki epey eski bir iddia. Hatta 2017’de konu TBMM gündemine de taşınmış. Dönemin HDP Batman Milletvekili Mehmet Ali Aslan, İstanbul Kağıthane/Okmeydanı’ndaki rögar kapaklarında Arapça “Allah” yazdığını öne sürdü ve kapakların kaldırılmasını istemiş. Meclis tutanaklarında konunun daha önce 2006, 2012 ve 2014 yıllarında da gündeme geldiği görülüyor.

2017’de iddianın Meclis gündemine taşınmasının ardından Mert Döküm üretim müdürü Mustafa Gündoğdu, sembolün firmanın isminin baş harfleri olan M ve D’nin yan yana getirilmesiyle oluşturulduğunu açıklamış. Gündoğdu, sembole tersten bakıldığında Arapça “Allah” yazısına benzetildiğini, gelen tepkiler üzerine şirketin logosunu değiştirdiğini ve eski logonun bulunduğu kapakların ise yerinde kaldığını belirtmiş.Dönemin Kağıthana Belediye Başkanı Fazlı Kılıç da “Bu kapaklar İSKİ’nin zamanında koyduğu kapaklar. Bu durum İstanbul’un çeşitli yerlerinde de gündeme gelmişti. Oradaki yazı kapakları üreten firmanın baş harfleri aslında. Tersten bakıldığı zaman böyle bir anlam yüklenilmiş. Aslında böyle bir şey yok. Bizim bildiğimiz gördüğümüz böyle bir kapak yok. Kıyıda köşede kalmış böyle bir kapak varsa da biz farkında değiliz. İnsanlar bazen ağaçlara bakarlar doğaya bakarlar ve bir anlam yüklerler. Burada da aynı durum var” şeklinde beyanda bulunmuş.

Dolayısıyla burada kapağa sonradan “Allah” şeklinde bir yazı eklenmesi değil üretici firmanın logosunun farklı bir biçimde yorumlanması söz konusu.

İddianın görsel olarak ikna edici görünmesinin nedeni, kapak üzerindeki geometrik sembolün belirli bir yönden, özellikle de ters çevrildiğinde, Arapça “Allah” lafzına benzetilebilmesi. Ancak bir sembolün başka bir yazıya benzemesi, onun o yazıyı ifade ettiğini kanıtlamıyor.

Ayrıca Arapça الله kelimesinin harf yapısı da iddia edilen sembolle aynı değil. “Allah” kelimesi “elif, lâm, lâm ve he” harflerinden oluşuyor. Bu nedenle kapağın üzerindeki şekli yalnızca görsel benzerlik üzerinden “Allah” olarak yorumlamak, sembolün üretim kaynağını ve kullanım bağlamını göz ardı ediyor.

İddia videosuna ve Mert Döküm’ün diğer kanalizasyon kapağı görsellerini incelediğimizde marka logosunu yer aldığı kapaklarda isminin de açıkça yazdığını gördük. 

Sonuç olarak, İstanbul’daki bazı İSKİ rögar kapaklarında “Allah” yazdığı sanılan sembol, Arapça bir yazı değil; kapakların üreticisi Mert Döküm’ün M ve D harflerinden oluşturduğu eski logosu. Sembolün farklı bir yönden bakıldığında “Allah” lafzını andırması ise görsel bir benzerlikten ibaret.