İsmet İnönü ve Süleyman Demirel’e atfedilen “meclis merdivenleri” anısı gerçek mi?

Anlatı uydurmadan ibaret

Anahtar kelime taraması yaptığımızda, güvenilir hiçbir kaynakta iddiadaki gibi bir anıya rastlamadık. Söz konusu diyalog; Demirel’in hatıratlarında, TBMM tutanaklarında ya da İnönü–Demirel görüşmelerine dair akademik çalışmalarda yer alan doğrulanmış bir anekdot olarak görünmüyor.

Buna karşılık anlatının 2020 yılında Milliyet’te Melih Aşık’ın köşesinde yer aldığı görülebiliyor. Aşık yazısında hikâyenin gerçekliğine dair bir kanıt bulunmadığını belirterek metni şüpheyle aktarıyor.

Ancak bu durum, anlatının sosyal medyada yayılmasını engellememiş.

Öyle ki yalnızca sosyal medya kullanıcıları değil, bazı köşe yazarları da söz konusu anıyı kaynağını belirtmeksizin ve doğruluğuna dair bir not düşmeksizin aktarmış durumda.

2020 yılı öncesine ait herhangi bir izine rastlayamadığımız bu anlatı genellikle kaynaksız biçimde, “liderlik dersi” veya motivasyon yazısı formatında paylaşılıyor. Metnin çoğunlukla birebir aynı kalıpla dolaşması da bunun sözlü tarih aktarımından ziyade kurgusal bir “ders hikâyesi” izlenimi verdiğini gösteriyor.

Eğer böyle bir anı gerçekten yaşanmış olsaydı; Demirel’in kapsamlı hatıratlarında, söyleşilerinde ya da döneme ilişkin arşiv belgelerinde yer alması beklenirdi.

Nitekim Demirel’in İsmet İnönü hakkında yaptığı açıklamalara baktığımızda daha farklı bir tabloyla karşılaşıyoruz. Örneğin 2010 yılında dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın İnönü’yü Adolf Hitler’e benzetmesine ilişkin görüşü sorulduğunda Demirel şu yanıtı vermişti: “Ebediyete intikal etmiş, tarihe mal olmuş insanları rahat bırakmak lazım. … Geçmişin icraatlarını, tasarruflarını eleştirebilirsiniz ama kişilerin şahsına laf üretmenizi esefle karşılıyorum.”

Bu ifade, İnönü’ye yönelik kişisel saldırılara karşı açık bir saygı vurgusu niteliği taşıyor.

Benzer şekilde Demirel, İnönü’yü ilk gördüğü anı anlatırken de saygılı ve ölçülü bir üslup kullanıyor; ancak “meclis merdiveni” şeklinde bir liderlik dersi anısından bahsettiğine dair güvenilir bir kayıt bulunmuyor.

Sonuç olarak İsmet İnönü ile Süleyman Demirel arasında geçtiği iddia edilen “Meclisin kaç merdiveni var?” anısı doğrulanabilir bir kaynağa dayanmıyor.

Süleyman Demirel’in bu anıyı anlattığını gösteren güvenilir bir arşiv kaydı, hatırat bölümü veya resmi belge bulunmuyor.

Dolayısıyla söz konusu anlatı tarihsel olarak doğrulanmış bir olay değil; kaynaksız biçimde dolaşıma girmiş kurgusal bir liderlik hikâyesi niteliğinde.